الف - رساله معاد يا اضحويه « 1 » - نام اين رسالهء را مورخان بعبارات مختلف ذكر كرده‌اند ؛ چنان كه ابن ابى اصيبعه در صفحه 19 جلد دوم كتاب عيون الانباء مىنويسد : « الرسالة الاضحوية فى المعاد صنّفها للأمير ابى بكر محمد بن عبيد » و حاجى خليفه در جلد اول صفحه 846 كشف الظنون گويد : « رسالة فى الاضحية للشيخ الرئيس ابى على الحسين بن عبد اللّه بن سينا توفى سنة 428 » و قفطى در صفحهء 272 اخبار الحكماء مىنويسد : « كتاب المعاد مجلد » . ظاهرا اين همان رسالهء اضحويّه است ، زيرا قفطى چند سطر بعد از مسافرت شيخ برى و كتاب معاد ديگر بحث مىكند . در نامهء دانشوران در صفحهء 88 ضمن كتبى كه شيخ در اصفهان تأليف نموده از رسالهء « اضحويه فى المعاد » نام برده شده است . بيهقى در صفحه 33 تتمهء صوان الحكمة ( چاپ محمد شفيع - حيدرآباد ) ضمن ترجمهء حال ابو القاسم كرمانى ، پس از اشاره بمناظره‌اى كه بين شيخ رئيس و كرمانى واقع شده ، مىنويسد : « و كتب هذه المناظرة ابو على الى الشيخ الوزير الامين ابى سعد الهمذانى الذي صنف ابو على باسمه الرسالة الاضحوية و كتب الحكيم ابو الخير اليه رسالته المعروفة » و همو در صفحات 12 - 14 ضمن ترجمهء حال ابو الخير الحسن بن بابا سوار بن بهنام مىنويسد : « و رأيت له رسالة الى الوزير الامين ابى سعد فيها كلمات نافعة شافيه » . چنان كه ملاحظه مىشود اين رساله را شيخ بنام الشيخ الامين ابى بكر محمد بن عبيد تأليف نموده است ظاهرا شيخ اين رساله و رسالهء نيروزيه را براى يك نفر نوشته است ، ولى در

--> ( 1 ) - ظاهرا علت تسميهء اين رساله باضحويه اين است كه ابن سينا آن را در عيد اضحى تأليف كرده همچنان كه رسالهء ديگر خود را در روز عيد نوروز نوشته و آن را « نيروزيه » نام نهاده است ؛ چنان كه در مقدمهء رسالهء اخير مىنويسد : « كل نزع همته الى خدمة نيروز مولانا الشيخ الامير السيد ابى بكر محمد بن عبد الرحيم . . . » ( 1 ) - ظاهرا علت تسميهء اين رساله باضحويه اين است كه ابن سينا آن را در عيد اضحى تأليف كرده همچنان كه رسالهء ديگر خود را در روز عيد نوروز نوشته و آن را « نيروزيه » نام نهاده است ؛ چنان كه در مقدمهء رسالهء اخير مىنويسد : « كل نزع همته الى خدمة نيروز مولانا الشيخ الامير السيد ابى بكر محمد بن عبد الرحيم . . . »